Dartride (HR-2026-1309-S)
Noregs Høgsterett – Orskurd 11. juni 2026 | Publisert på Lovdata 11. juni 2026
Domssammendrag:
«Saken gjaldt adgangen til å reise erstatningssøksmål mot staten som følge av påståtte feil ved norske domstolers anvendelse av EØS-retten. Det sentrale spørsmålet var i hvilken utstrekning de absolutte søksmålsbegrensningene i domstolloven § 200 tredje ledd må vike for Norges forpliktelser etter EØS-avtalen, jf. EØS-loven § 1 og § 2.
Bakgrunnen var at Dartride AS i juli 2017 søkte Oslo kommune om 150 drosjeløyver. Søknaden ble avslått fordi kommunen hadde fastsatt en øvre grense for antall løyver. Selskapet mente avslaget stred mot etableringsfriheten i EØS-avtalen artikkel 31 og reiste i 2019 søksmål mot kommunen med krav om erstatning. Etter flere runder i domstolene fikk selskapet ikke medhold.
I august 2023 anla Dartride AS deretter søksmål mot staten. Selskapet gjorde gjeldende at lagmannsretten i 2020 hadde begått åpenbare feil ved anvendelsen av EØS-retten, og at staten derfor var erstatningsansvarlig etter EØS-rettslige prinsipper om domstolsansvar. Staten påstod søksmålet avvist med grunnlag i domstolloven § 200 tredje ledd. Etter statens syn gjaldt det ikke noe EØS-rettslig prinsipp om ansvar for domstolsavgjørelser tilsvarende det som er utviklet i EU-retten. Subsidiært anførte staten at et eventuelt ansvar bare kunne omfatte avgjørelser fra Høyesterett. Dartride gjorde derfor også gjeldende at Høyesteretts ankeutvalg hadde krenket EØS-retten da anken over lagmannsrettens dom ikke ble fremmet i mars 2021.
Tingretten kom i januar 2024 til at EØS-retten ikke etablerte noe erstatningsansvar for staten ved rettsavgjørelser som strider mot EØS-avtalen. Saken ble derfor avvist. Ved behandlingen av anken besluttet lagmannsretten å innhente en rådgivende uttalelse fra EFTA-domstolen.
I den rådgivende uttalelsen i sak E-25/24 Dartride av 5. juni 2025 uttalte EFTA-domstolen at EØS-retten oppstiller et statlig erstatningsansvar når en nasjonal domstol som dømmer i siste instans, på en åpenbar måte har tilsidesatt gjeldende EØS-rett. Etter uttalelsen aksepterte staten at et slikt EØS-rettslig domstolsansvar eksisterer, og at domstolloven § 200 tredje ledd må tolkes innskrenkende når slike krav fremmes.
Spørsmålet for Høyesterett var derfor særlig hvor langt dette ansvaret rekker. I et enstemmig storkammer sluttet Høyesterett seg til EFTA-domstolens syn. Retten la til grunn at EØS-retten inneholder et prinsipp om domstolsansvar som i hovedtrekk tilsvarer det som gjelder etter EU-retten. Hensynene til rettskraft og domstolenes uavhengighet kunne ikke begrunne en annen løsning enn den EFTA-domstolen hadde lagt til grunn.
Når det gjaldt ansvarsnormen, fremhevet Høyesterett at det kan være et relevant moment om den nasjonale domstolen har forelagt tolkningsspørsmål for EFTA-domstolen. Dette momentet må imidlertid tillegges mindre vekt innenfor EØS-systemet enn innenfor EU-retten.
Høyesterett avgrenset samtidig ansvarets virkeområde. Det gjelder bare avgjørelser fra domstoler som dømmer i siste instans. Dette omfatter Høyesterett i avdeling eller storkammer samt Høyesteretts ankeutvalg. Avgjørelser fra tingretten og lagmannsretten faller utenfor ansvarsordningen når de ikke representerer siste instans.
Storkammeret understreket at saken ikke gjaldt om staten faktisk var erstatningsansvarlig overfor Dartride AS, men om søksmålet kunne fremmes. Resultatet ble at søksmål om EØS-rettslig domstolsansvar bare kan fremmes når kravet bygger på en avgjørelse fra en domstol som dømmer i siste instans. Den delen av søksmålet som bygde direkte på Borgarting lagmannsretts dom fra november 2020, måtte derfor avvises.
Dommen etablerer for første gang klart at norsk EØS-rett anerkjenner et selvstendig statlig erstatningsansvar for alvorlige og åpenbare EØS-rettslige feil begått av domstoler i siste instans. Samtidig trekker avgjørelsen en tydelig grense ved at ansvaret ikke omfatter feil begått av underinstansene alene. Dette gjør dommen til en sentral avgjørelse om forholdet mellom nasjonal prosessrett, domstolenes ansvar og Norges forpliktelser etter EØS-avtalen.
Henvisninger: Domstolloven (1915) §51a, §200 | EØS-loven (1992) §1, §2, EØSL A31.»
Domssitat om forholdet mellom domstolloven § 200 tredje ledd og et mulig EØS-rettslig erstatningsansvar for feil begått av domstolene:
«(25) Domstollova § 200 tredje ledd er eit absolutt søksmålshinder – ein prosessføresetnad. Dersom vilkåra ikkje er oppfylte, skal søksmålet avvisast frå domstolane. Det er på vanleg vis ikkje tilstrekkeleg for å reise søksmål å påstå – pretendere – at prosessføresetnadene er oppfylte. Domstolane må på sjølvstendig grunnlag ta stilling til om vilkåra i § 200 tredje ledd er oppfylte, sjå til dømes HR-2016-2195-S avsnitt 44. Ingen av vilkåra er oppfylte i saka her. Dette er også partane samde om.
(26) Sjølv om domstollova § 200 tredje ledd er ein prosessuell regel, byggjer regelen på ei reell avgrensing av det statlege ansvaret for avgjerder frå domstolane. Dette kjem eg attende til.
(27) Spørsmålet er om det gjeld eit EØS-rettsleg skadebotansvar som gjer at prosessføresetnadene i domstollova § 200 tredje ledd må tolkast innskrenkande, jf. EØS-lova § 1, jf. § 2. Dersom EØS-retten krev at eit søksmål om ansvar for rettslege avgjerder skal fremjast for domstolane trass i at vilkåra i § 200 tredje ledd ikkje er oppfylte, blir intern norsk rett sett til side. Men norsk lov kan ikkje setjast til side i større grad enn det EØS-retten krev, sjå HR-2025-2516-A avsnitt 99. Ansvarssøksmål som ikkje er heimla i EØS-retten, skal difor avvisast dersom vilkåra i § 200 tredje ledd ikkje er oppfylte.»
Domssitat om EØS-rettslig domstolsansvar og betydningen av EFTA-domstolens rådgivende uttalelse for anvendelsen av domstolloven § 200 tredje ledd:
«(30) EFTA-domstolen kom altså til at det, på nærare vilkår, gjeld eit EØS-rettsleg statleg skadebotansvar for avgjerder frå domstolane, og at ein for dette ansvaret ikkje kan stille opp slike vilkår som i domstollova § 200 tredje ledd.
(31) I den fyrste delen av tolkingsfråsegna drøftar EFTA-domstolen prinsippet om domstolsansvar. Konklusjonen i avsnitt 61 er at EØS-statane har skadebotansvar for skade som er påført som følgje av brot på EØS-retten når brotet kjem frå ei avgjerd frå ein domstol som dømmer i siste instans.
(32) Den andre delen av fråsegna frå EFTA-domstolen rettar seg mot vilkåra for skadebotansvaret. Innhaldet i vilkåra er omtalte i avsnitt 62 til 68. Dette er i utgangspunktet ikkje ein del av saka her og skal berre prøvast ved ei mogleg seinare handsaming av skadebotansvaret.
(33) Den tredje delen av fråsegna rettar seg mot vilkåra for å kunne gå til søksmål. Her er svaret at vilkåra i domstollova § 200 tredje ledd ikkje kan gjerast gjeldande når søksmålet gjeld påstått skade som einskildpersonar eller marknadsdeltakarar lir som følgje av at ein domstol som dømmer i siste instans, har nytta EØS-retten feil.»
Domssitat om prøvingen av søksmålsvilkår ved EØS-rettslig domstolsansvar og det rettslige grunnlaget for å sette til side domstolloven § 200 tredje ledd:
«(36) […] Det er på dette stadiet av saka ikkje spørsmål om vilkåra for skadebot er oppfylte, men om vilkåra for å gå til sak er det. Domstolane skal fullt ut prøve faktum og juss som er avgjerande for om søksmålsvilkåra er oppfylte, sjå HR-2021-417-P Acer I avsnitt 176. Dersom vilkåra ikkje er oppfylte, er resultatet avvising, ikkje frifinning. Dette gjeld trass i at saksøkjaren på denne måten i røynda mister eit mogleg påstandsgrunnlag og ansvarsgrunnlag. Sjølv om søksmål tufta på at avgjerdene frå tingretten og lagmannsretten i seg sjølve utløyser ansvar, må avvisast, kan desse avgjerdene vera relevante i vurderinga av om ei ankenekting frå Høgsteretts ankeutval er ansvarsutløysande.
[…]
(39) […] I saka her er det tale om å setja til side domstollova § 200 tredje ledd. Beinveges heimel for dette er EØS-lova § 1, jf. § 2, om at reglar mellom anna i hovuddelen i EØS-avtala gjeld som norsk lov og om nødvendig går framom andre reglar som regulerer det same. EØS-regelen i saka her går rett nok ikkje uttrykkjeleg fram av hovuddelen i EØS-avtala, men byggjer på omsyn og prinsipp forankra meir eller mindre direkte i avtala. Tilknytinga til ein skriven rettsregel er difor klart sterk nok til at Høgsterett kan prøve den generelle rettslege forståinga av dei rettsreglane lagmannsretten har tufta avgjerda si på. Det gjeld både spørsmålet om det finst eit EØS-rettsleg domstolsansvar, og vilkåra for at saka ikkje skal avvisast etter domstollova § 200 tredje ledd.»
Domssitat om etableringen av EØS-rettslig domstolsansvar og sammenhengen mellom EU-rettens og EØS-rettens regler om statlig erstatningsansvar:
«(40) Plenumsdommen Rt-2005-1365 Finanger II byggjer på at det i EU gjeld eit prinsipp om statleg skadebotansvar for mangelfull gjennomføring av EU-retten, og at tilsvarande gjeld i EØS. Vilkåra for ansvaret er oppsummert slik i avsnitt 54:
«I EFTA-domstolens avgjørelse i Sveinbjörnsdóttirsaken premiss 66, og senere i Karlssonsaken premiss 32, er det angitt tre vilkår: For det første at direktivet hadde som formål å gi enkeltpersoner rettigheter, og at det klart fremgikk hvilke rettigheter dette var. Videre måtte statens forsømmelse være ‘tilstrekkelig kvalifisert’, og det måtte være en direkte årsakssammenheng mellom bruddet på statens forpliktelse og den skade som var påført skadelidte.»
(41) Det EU-rettslege domstolsansvaret vart etablert ved EU-domstolens dom 30. september 2003 i sak C-224/01 Köbler. Her slo domstolen fast at statanes EU-rettslege skadebotansvar også omfattar visse avgjerder frå domstolane. EU-domstolen peikte på at domstolane har ei særleg rolle i å vareta individuelle rettar i EU-retten, sjå avsnitt 33. I det same avsnittet går det fram at ansvaret gjeld brot «attributable to a decision of a court ... adjudicating at last instance» – altså ein domstol som dømmer i siste instans. Men staten kjem berre i ansvar «in the exceptional case where the court has manifestly infringed the applicable law» – altså berre ved openberre rettsbrot, sjå avsnitt 53. Retningsliner for bruken av dette vilkåret er formulerte i avsnitt 54 til 56. Eg nemner også at EU-domstolen mellom anna i dom 5. september 2019 i dei sameinte sakene C-447/17 P og C-479/17 P Guardian Europe avsnitt 76 har presisert at statsansvar for domstolsavgjerder ikkje gjeld for domstolar som ikkje dømmer i siste instans.
(42) Som nemnt kom EFTA-domstolen i sak E-25/24 Dartride til at eit tilsvarande ansvar som i EU er etablert i Köbler-dommen, også gjeld i EØS – og i det store og heile, som me skal sjå, med den same grunngjevinga.»
Domssitat om vekten av EFTA-domstolens rådgivende uttalelser og begrunnelsen for å anerkjenne et EØS-rettslig domstolsansvar:
«(43) Rådgjevande tolkingsfråsegner frå EFTA-domstolen er ikkje bindande, sjå avtale mellom EFTA-statane om oppretting av eit overvakingsorgan og ein domstol (ODA) artikkel 34. Dei nasjonale domstolane må på sjølvstendig grunnlag ta stilling til korleis EØS-retten skal forståast og nyttast i den konkrete saka. Ved tolkinga av EØS-retten må likevel nasjonale domstolar leggje stor vekt på kva EFTA-domstolen har uttalt om korleis EØS-retten skal forståast. Ei tolkingsfråsegn frå EFTA-domstolen kan ikkje fråvikast med mindre det er gode og tungtvegande grunnar for det, sjå HR-2016-2554-P Holship avsnitt 77. Spørsmålet er om det er slike grunnar i saka her.
(44) Grunngjevinga for det EØS-rettslege domstolsansvaret følgjer av avsnitt 26 til 33 i EFTA-domstolens tolkingsfråsegn i sak E-25/24 Dartride. I avsnitt 26 tek domstolen utgangspunkt i det vanlege statlege skadebotansvaret som vart lagt til grunn i EFTA-domstolens tolkingsfråsegn 10. desember 1998 i sak E-9/97 Sveinbjörnsdóttir, og som er knesett i Rt-2005-1365 Finanger II. EFTA-domstolen presiserer at ansvaret skil seg frå det EU-rettslege statlege skadebotansvaret, og at ansvaret ikkje nødvendigvis er samanfallande i alle samanhengar.
(45) I avsnitt 28 minner EFTA-domstolen om det overordna føremålet med EØS-avtala, sjå EØS-avtala artikkel 1 nr. 1. Domstolen gjentek understrekinga frå Sveinbjörnsdóttir-saka om at homogenitetsgrunnsetninga og føremålet om lik handsaming har kome så sterkt til uttrykk i EØS-avtala at EFTA-statane må ha plikt til å gje skadebot for tap og skade som følgje av urett gjennomføring av eit direktiv. I avsnitt 29 viser domstolen vidare til EØS-avtala artikkel 3 og den generelle plikta avtalepartane har til å setja i verk alle tiltak som er eigna til å oppfylle avtala og sikre at rettane er fullt ut effektive. I avsnitt 30 minner EFTA-domstolen om at han fleire gonger har lagt til grunn at tilgang til domstolane og effektivt rettsvern er grunnleggjande element i EØS-regelverket.
(46) EFTA-domstolen omtalar i avsnitt 31 til 34 EU-domstolens dom i Köbler-saka og argumenta der om effektivt rettsvern og lik handsaming. Domstolen konkluderer med at det ikkje er grunnlag for at rekkjevidda av prinsippet om statleg skadebotansvar skal vera snevrare i EØS-retten enn i EU-retten. Sjå særleg avsnitt 32:
«Det bør understrekes at en domstol som dømmer i siste instans, per definisjon er den siste rettsinstansen overfor hvilken enkeltpersoner kan hevde sine rettigheter etter EØS-retten. Ettersom en krenkelse av disse rettighetene ved en endelig avgjørelse truffet av en slik domstol som hovedregel ikke kan rettes opp, bør enkeltpersoner ikke fratas muligheten til å stille staten til ansvar for derved å oppnå beskyttelse av sine rettigheter (jf. dommen i Köbler, C-224/01, sitert over, avsnitt 34).»»
Domssitat om betydningen av hensynet til rettskraft og domstolenes uavhengighet ved vurderingen av EØS-rettslig domstolsansvar:
«(48) Omsynet til rettskraft er berande for avgrensingane i domstollova § 200 tredje ledd. Reglane om rettskraft talar såleis mot eit statleg skadebotansvar for avgjerder frå domstolane. Eg er likevel samd i det EFTA-domstolen skriv i avsnitt 38 og 39 om at eit skadebotsøksmål mot staten prinsipielt ikkje rokkar ved rettskrafta mellom partane i den opphavlege tvisten. Omsynet til rettskrafta er difor etter mi meining ikkje ein tilstrekkeleg tungtvegande grunn til å fråvike tolkingsfråsegna.
(49) Heller ikkje omsynet til nasjonale domstolars uavhengigheit er ein god nok grunn til å fråvike EFTA-domstolens syn. Det er på den eine sida ikkje urimeleg å omtala eit mogleg skadebotansvar som eit visst inngrep i den dømmande verksemda. På hi sida grip ansvaret ikkje inn i kjernen av uavhengigheita, sidan det til sjuande og sist vil vera nasjonale domstolar som både skal tolke EØS-retten og idømme dette ansvaret.»
Domssitat om betydningen av forskjellene mellom EU- og EØS-systemet ved utformingen av det EØS-rettslige domstolsansvaret:
«(51) Ei innvending mot eit liknande domstolsansvar som etter EU-retten er at traktaten om Den europeiske unionens verkemåte (TEUV) artikkel 267 tredje ledd stiller opp ei plikt for sisteinstansdomstolar til å spørja EU-domstolen, medan ODA artikkel 34 ikkje stiller opp ei tilsvarande plikt for domstolane i EFTA-statar.
(52) I fråsegna i sak E-25/24 Dartride avsnitt 35 og 36 viser EFTA-domstolen til at EU-rettens prinsipp om statleg skadebotansvar for avgjerder frå domstolar som dømmer i siste instans, ikkje er basert på TEUV artikkel 267 tredje ledd. Det er eg samd i. Men for vurderinga av om det ligg føre eit openbert brot på gjeldande rett, legg EU-domstolen vekt på om ein nasjonal domstol har oppfylt plikta til å be EU-domstolen om ei tolkingsfråsegn. EFTA-domstolen avsluttar avsnitt 36 slik:
«TEUV artikkel 267 tredje ledd spiller altså en rolle ved vurderingen av hvor alvorlig bruddet er, men er ikke et av vilkårene for eksistensen av erstatningsansvar for rettsavgjørelser truffet av nasjonale domstoler i EU som dømmer i siste instans.»
(53) Sjølv om det i EØS ikkje er noka tilsvarande plikt til å be EFTA-domstolen om ei tolkingsfråsegn, trekkjer EFTA-domstolen i avsnitt 65 til 67 likevel inn høvet til å stille spørsmål til EFTA-domstolen som eit relevant moment under vilkåra for skadebotansvar i EØS. Formuleringa i avsnitt 66 er svært lik den som EU-domstolen nytta i Köbler-dommen avsnitt 55. EU-domstolen legg vekt på om plikta til å stille spørsmål er broten, medan EFTA-domstolen i avsnitt 67 skriv at det er «særlig relevant» om høvet til å be om ei tolkingsfråsegn er nytta. Men EFTA-domstolen seier samstundes ikkje noko om fråværet av ein førespurnad skal ha ei anna vekt i EØS-retten enn i EU-retten.
(54) ODA artikkel 34 andre ledd gjev nasjonale domstolar rett til å be om råd, men ikkje ei plikt. Dette prinsippet bør ikkje underminerast som ei indirekte følgje av eit statleg skadebotansvar utvikla av EU-domstolen og EFTA-domstolen. Staten har difor med styrke understreka at det må vera ein føresetnad at det i ansvarsvurderinga blir lagt mindre vekt på at domstolar i EFTA-land ikkje har spurt EFTA-domstolen om råd, enn på at domstolar i EU-land ikkje har spurt EU-domstolen. Staten har ymta om at fråværet av spørsmål ikkje eingong bør vera eit moment i ansvarsvurderinga.
(55) Etter mitt syn er fråvær av førelegging for EFTA-domstolen eit relevant moment i ansvarsvurderinga. Men momentet vil ikkje alltid få vekt, og det må uansett få monaleg mindre vekt i EØS enn i EU.
(56) Ei anna innvending mot eit tilsvarande ansvar som etter EU-retten er at avgjerder frå EU-domstolen er bindande for domstolane i EU-landa, medan avgjerder frå EFTA-domstolen berre er rådgjevande, jf. ODA artikkel 34.
(57) I fråsegna i sak E-25/24 Dartride avsnitt 68 framhevar EFTA-domstolen at eit brot på EØS-retten vil vera tilstrekkeleg kvalifisert dersom den aktuelle avgjerda openbert er i strid med relevant rettspraksis frå EFTA-domstolen eller EU-domstolen på området, jf. Köbler-dommen avsnitt 56.
(58) Sidan tolkingsfråsegner frå EFTA-domstolen ikkje er bindande, kan ho som nemnt etter norsk rettspraksis fråvikast dersom det er gode og tungtvegande grunnar for det. Også dette bør inngå i vurderinga av eit mogleg ansvar. Ansvarsvurderinga bør etter mitt syn ikkje føre til at den allereie høge terskelen for å fråvike tolkingsfråsegner frå EFTA-domstolen i praksis blir heva.
(59) Oppsummert: Argumenta mot eit statleg skadebotansvar for domstolsavgjerder er ikkje så gode og tungtvegande at dei gjev grunn til å fråvike rådet frå EFTA-domstolen i sak E-25/24 Dartride. Det eksisterer difor eit slikt ansvar. Det eg har presisert om ansvarsgrunnlaget, fråvik ikkje EFTA-domstolens fråsegn, men utfyller henne. Dei nærare detaljane i ansvaret kan best handsamast i ei konkret ansvarssak.»
Domssitat om avgrensningen av det EØS-rettslige domstolsansvaret og betydningen av Høyesteretts ankeutvalgs avgjørelser:
«(61) EFTA-domstolen føreset og skriv i tolkingsfråsegna i sak E-25/24 Dartride gjennomgåande om brot på EØS-retten som kan tilskrivast ei avgjerd frå ein domstol som dømmer i siste instans – alternativt om skade påført på grunn av ei krenking som følgjer av ei avgjerd i siste instans. Sjå til dømes avsnitt 32, som eg alt har sitert. Kva EFTA-domstolen meiner med «domstol som dømmer i siste instans», er forklart i avsnitt 72:
«Kravet om at avgjørelsen må være truffet av en nasjonal domstol som dømmer i siste instans, må tolkes slik at det viser til en avgjørelse som det ikke finnes noe rettsmiddel mot under nasjonal rett. Ettersom det ikke finnes noe nasjonalt rettsmiddel mot en rettsavgjørelse truffet av en domstol som dømmer i siste instans, er et erstatningssøksmål mot staten det egnede alternativet for å sikre at den krenkede rettighet gjenopprettes og dermed effektiv rettsbeskyttelse av rettighetene som enkeltpersoner og markedsdeltakere har etter EØS-retten. Det samme gjelder ikke for avgjørelser truffet av lavere domstoler, ettersom det finnes et nasjonalt rettsmiddel, nemlig en anke, slik at brudd på EØS-retten som følger av slike avgjørelser kan rettes opp eller repareres (jf. dom 5. september 2019 i Den europeiske union mot Guardian Europe, forente saker C-447/17 P og C-479/17 P, EU:C:2019:672, avsnitt 77 og 78).»
(62) Lagmannsretten omtalar kravet om «domstol som dømmer i siste instans» som eit «inngangsvilkår».
[…]
(63) […] Etter mitt syn er det ikkje noko i avsnitt 72 som tilseier at det berre er tale om eit inngangsvilkår, slik lagmannsretten skriv. Tvert om vil dette vera i strid med grunngjevinga for ansvaret. Det må vera klart at vilkåret for domstolsansvar – og med det også vilkåret for å kunne setja til side domstollova § 200 tredje ledd – er at avgjerda det er knytt direkte ansvar til, er gjord av den domstolen som dømmer i siste instans.
(64) Kva ligg det så i kravet om at det må gjelde avgjerder det «ikke finnes noe nasjonalt rettsmiddel» mot? For Noreg er klart nok avgjerder frå Høgsterett i avdeling og forsterka rett omfatta. Men heller ikkje avgjerder frå ankeutvalet kan ankast. Spørsmålet er difor om det omstendet at ankeutvalet etter tvistelova ikkje tek ei sjølvstendig realitetsavgjerd ved ankesilinga, gjer at ankeutvalet ikkje har dømt i siste instans.
(65) EFTA-domstolen uttalar seg i avsnitt 73 og 74 om ankenektingar og seier beint fram at Høgsterett også her er siste instans. I avsnitt 75 tek domstolen eksplisitt opp spørsmålet om domstolsansvaret bør avgrensast til realitetsavgjerder, og svarer negativt på det:
«Det er klart at statlig erstatningsansvar ikke bare kan oppstå i de sjeldne tilfellene der Høyesterett fremmer anken til behandling og deretter åpenbart bryter EØS-retten. En slik begrensning ville frata retten til erstatning enhver praktisk betydning.»
(66) I avsnitt 76 peiker EFTA-domstolen uttrykkjeleg på kva som kan knyte ansvar til ei avgjerd om ankesiling:
«For å fastslå om Høyesterett har begått et tilstrekkelig kvalifisert brudd i foreliggende sak – enten ved å nekte anken fremmet eller ved å unnlate å treffe andre tilgjengelige tiltak, slik som å oppheve Borgarting lagmannsretts dom – må den anmodende domstolen ta hensyn til alle relevante forhold som kjennetegner den situasjonen den har fått seg forelagt. Dette omfatter Oslo tingretts materielle vurdering av kravet, så vel som Borgarting lagmannsretts begrunnelse for å forkaste anken.»
(67) Avslutningsvis skriv EFTA-domstolen her at også avgjerdene frå underinstansane kan vera relevante når ein skal vurdere om ankesilinga frå ankeutvalet er eit tilstrekkeleg grovt brot mot EØS-retten. Etter mitt syn er det ikkje noko i dette som tilseier at desse avgjerdene kan vera sjølvstendige grunnlag for det statlege skadebotansvaret.
(68) Eg ser ikkje grunn til å fråvike rådet frå EFTA-domstolen på dette punktet.
[…]
(69) Det som kan utløyse ansvaret, vil vera at ankeutvalet – trass feil i lagmannsrettens avgjerd – korkje fremjar anken til handsaming i Høgsterett eller opphevar lagmannsrettens avgjerd. Ankeutvalet kan ha plikt til å vurdere EØS-spørsmål av eige tiltak. Elles må avgjerda frå ankeutvalet særleg vurderast i lys av avgjerda frå lagmannsretten og ikkje minst det som er gjort gjeldande i anken til Høgsterett. Der EØS-rettslege påstandsgrunnlag skulle ha vore vurdert av eige tiltak eller er gjorde gjeldande i anken, og utvalet ikkje har respondert på desse ved å vise anken til handsaming i Høgsterett eller ved å oppheve avgjerda frå lagmannsretten, vil dette etter omstenda kunne føre til statleg skadebotansvar tufta på avgjerda frå ankeutvalet.
(70) Dartride har vist til at Høgsterett ved ankar over orskurdar og vedtak i ein del tilfelle har avgrensa domsmakt. Anke over manglande samtykke til ankehandsaming og ankenektingar frå lagmannsretten er særskilt nemnt. Høgsterett kan for desse avgjerdene berre prøve sakshandsaminga, sjå tvistelova § 29-13 femte ledd fjerde punktum. Saka her gjeld ikkje slike avgjerder, og eg går ikkje djupt inn i dette. Eg nemner likevel kort at domsmakta her også omfattar ei prøving av om det skjønnet lagmannsretten har utøvd, er forsvarleg, sjå til illustrasjon HR-2026-417-U. Lagmannsretten hadde i den saka ikkje vurdert om finansavtalelova må supplerast med ein regel om avleidd angrerett, jf. angrerettlova § 27, trass i at lova etter § 2 bokstav f ikkje gjeld for avtaler etter finansavtalelova. Orskurden frå ankeutvalet viser at EØS-forbrukarrett kunne vera relevant i saka. Dette var ikkje drøfta. Lagmannsrettens avgjerd om ikkje å fremja anken, vart oppheva.
[…]
(77) Konklusjonen blir etter dette at kravet om skadebot for vedtaket frå Høgsteretts ankeutval 10. mars 2021 blir fremja til handsaming – trass i at vilkåra i domstollova § 200 tredje ledd ikkje er oppfylte. Samstundes inneber dette at den delen av søksmålet som byggjer sjølvstendig ansvar på lagmannsrettens dom 19. november 2020, blir avvist etter § 200 tredje ledd.»
Kommentarer