Hensiktsmessig behandling (LB-2025-47789)
Borgarting Lagmannsrett | Publisert på Lovdata 12. mars 2026
Sentrale temaer: Inntektstap, trygderett
Domssammendrag:
«Lagmannsretten kom under dissens til at Trygderettens kjennelse var gyldig. Det forelå ikke «åpenbare grunner» som tilsa at gjennomføring av arbeidsrettede tiltak ikke var «hensiktsmessig», jf. folketrygdloven § 12-5 første ledd andre punktum. Mindretallet mente derimot at det ikke var grunnlag for å stille krav om gjennomføring av arbeidsrettede tiltak.
Henvisning: folketrygdloven § 12-5 første ledd andre punktum.»
Domssitat om prøvingen til lagmannsretten:
«Etter trygderettslova § 26 tredje ledd kan domstolane prøva om avgjerda til Trygderetten er lovleg. Domstolen kan ikkje gje dom for kva som er rett forvaltningsvedtak, men må nøya seg med å ta stilling til om avgjerda er gyldig eller ikkje. Omfanget av prøvingsretten er omtalt i Rt-2001-995. Domstolen kan på same måte som for andre avgjerder i forvaltninga fullt ut prøva rettsbruken, det faktiske grunnlaget for avgjerda og saksbehandlinga. Domstolen kan ikkje prøva det frie skjønnet, bortsett frå om det ligg føre misbruk av myndigheit. Saka til A gjeld ei avgjerd som fullt ut er lovbunden. Prøving av fritt skjønn er såleis ikkje tema.
Høgsterett har i fleire saker bygd på at domstolane bør vera atterhaldne med å prøva dei trygdefaglege vurderingane til Trygderetten, jf. blant anna Rt-2001-995 og Rt-2007-1815. Lagmannsretten meiner at saka til A ikkje reiser spørsmål som krev særskilt medisinsk kunnskap eller kunnskap innan attføring. Lagmannsretten meiner difor at det ikkje er grunn til å vera atterhalden i prøvinga.
Det er dei faktiske omstenda på tidspunktet for avgjerd i Trygderetten som er avgjerande, men likevel slik at lagmannsretten kan leggja vekt på etterfølgjande bevis som kastar lys over omstenda på avgjerdstidspunktet. Lagmannsretten viser i denne samanhengen til HR-2020-1193-A avsnitt 32 med vidare referanse til andre avgjerder i Høgsterett.»
Domssitat av vurderingen om arbeidsrettene tiltak av «åpenbare grunner» ikke er hensiktsmessig» for A:
«Lagmannsretten sitt fleirtal, lagdommar Leirvik og konstituert lagdommar Orerød, har følgjande merknader:
Trygderetten kom til at det ikkje låg føre «åpenbare grunner» for at arbeidsretta tiltak ikkje var hensiktsmessige for A, basert på korleis dette vilkåret er forstått i retts- og forvaltningspraksis.
Trygderetten tok utgangspunkt i opplysningane om helsetilstanden og funksjonsevna til A. Trygderetten bygde på at smerteplagene hans påverkar funksjonsevna. Det avgjerande for Trygderetten var likevel at det ikkje var openbert at arbeidsretta tiltak ikkje var tenlege med tanke på avklara inntektsevna til A. Trygderetten peikte på at ei slik avklaring var viktig for det tilfellet at det var grunnlag for gradert uføretrygd, med tanke på at graderinga skal setjast i samsvar med den reelt nedsette inntektsevna.»
…
"Fleirtalet meiner at det i samband med anken ikkje har kome fram noko som tilseier at Trygderetten bygde på feil faktum då den la til grunn at det var haldepunkt for at det er mogleg at A kan arbeida i redusert i stilling, i området opp til 15 timar i veka.
Som nytt bevis for lagmannsretten har A lagt fram fråsegn frå dr. med. B datert 13. oktober 2025. Konklusjonen i denne er at arbeidsevna til A er mindre enn tre timar dagleg. Lagmannsretten viser at til at dette tilsvarer mindre enn 15 timar per veke, noko som i seg sjølv ikkje er eigna til å endra den bevisvurderinga som Trygderetten bygde på.
A har argumentert med at så lenge arbeidsevna er under tre timar for dagen, er vilkåra for uføretrygd oppfylte etter [språk] rett, og at dette er bakgrunnen for utforminga av konklusjonen til dr. med. B. A hevdar at dei underliggjande vurderingane i fråsegna tilseier at arbeidsevna hans er så liten at det openbert er utenleg å gjennomføra arbeidsretta tiltak.
Fleirtalet meiner for sin del at vurderingane i fråsegna, samanhalde med dei andre opplysningane i saka om funksjonsevnene til A, ikkje gjev grunnlag for at det strenge vilkåret – at «åpenbare grunner» tilseier at arbeidsretta tiltak er utenlege – er oppfylt. Det er i fråsegna side 37 uttrykt at A kan utføra lett arbeid («opptil 5 kg, sittende»), men med pausar kvart 20.-30. minutt.
Fleirtalet oppfattar at vurderingane i fråsegna til dr. med. B (sjå fråsegna side 36) er baserte på at A oppfyller diagnosane «primær kronisk smerteforstyrrelse», «kronisk sekundære nociplastiske smerter, alvorlig depressiv episode/tilpasningsforstyrrelse, personlighetsendring ved kroniske smerter og smerteassiosiert søvnforstyrrelse». Fleirtalet peiker på at dette sjukdomsbiletet skil seg noko frå skildringane i avgjerda til Trygderetten, der det på side 7 og 8 er gått gjennom sjukdomsdokumentasjon som var lagt fram av A. Etter fleirtalet sitt syn sannsynleggjer likevel ikkje fråsegna til dr. med. B at A openbert manglar ei restarbeidsevene som er relevant ut frå vilkåra for uføretrygd i Noreg.»
Domssitat om sakskostnader:
«Merknader frå fleirtalet:
Staten v/Arbeids- og velferdsdirektoratet har vunne saka, og har etter hovudregelen i tvistelova § 20-2 første ledd krav på å få erstatta sakskostnadene. Fleirtalet meiner at det ikkje er tungtvegande grunnar som gjer det rimeleg å frita A heilt eller delvis frå kostnadsansvaret. Fleirtalet har ikkje vore i tvil om resultatet.
Staten v/Arbeids- og velferdsdirektoratet krev erstatning på 48 562,50 kroner, som gjeld arbeid i 21 timar for prosessfullmektig, inkludert meirverdiavgift. Fleirtalet meiner at det er tale om ein nødvendig kostnad, jf. tvistelova § 20-5 første ledd, og tilkjenner erstatning i samsvar med kravet. Fleirtalet viser særleg til at det har vore nødvendig for staten v/Arbeids- og velferdsdirektoratet å gå gjennom nytt materiale for lagmannsretten.»
Kommentarer